Bir web sitesi projesi tamamlandığında çoğu işletme sahibi sitenin tasarımına odaklanır. Oysa asıl önemli sorular genellikle yayından sonra ortaya çıkar: Alan adı kimin adına kayıtlı? Hosting hesabı kimde? Kaynak kod bana teslim edildi mi? Ajansla yollarımız ayrılırsa sitem ne olur? Bu sorular başta sıkıcı bir ayrıntı gibi görünse de, ileride en pahalı sürprizlerin kaynağıdır. Bu rehberde bu üç varlığın neden önemli olduğunu ve sözleşmede nelerin yazılı olması gerektiğini anlatıyoruz.
Önemli çıkarımlar
- Alan adı mümkün olduğunca işletmenin kendi adına ve kendi hesabında kayıtlı olmalıdır.
- Hosting hesabının kimde olduğu ve nasıl devredileceği sözleşmede yazılı olmalıdır.
- Kaynak kodun teslim edilip edilmeyeceği, hangi koşullarla ve hangi lisansla teslim edileceği baştan netleştirilmelidir.
- Analitik ve Search Console hesapları da işletmeye ait olmalıdır.
Alan adı (domain): sitenin kimliği
Alan adı, markanızın internetteki adresidir. Bir işletmeyi değerli kılan müşteri ilişkisi, arama görünürlüğü ve itibar, çoğunlukla bu adrese bağlıdır. Alan adı ajansın hesabında ya da ajans çalışanının adına kayıtlıysa, ayrılık durumunda siteniz ve markanızın adresi üzerinde kontrol kaybedebilirsiniz. Bu nedenle alan adını işletmenin kendi adına, kendi alan adı kayıt hesabında tutmak en güvenli yöntemdir. Ajans bu işlemi sizin adınıza yapıyorsa bile kaydın sahibi ve yönetici e-postası sizin olmalıdır. Yenileme tarihlerinin de sizin tarafınızdan takip edilmesi, süresi dolan bir alan adı nedeniyle sitenin kapanmasını önler.
Hosting: sitenin barındığı yer
Hosting, sitenin dosyalarının çalıştığı sunucu alanıdır. Hosting hesabı ajansa aitse, site bir ajans paketinin parçası olarak çalışıyor demektir. Bu bazen pratik bir çözümdür, çünkü bakım ve güvenlik ajans tarafından yönetilir. Ancak hesabın kimde olduğu, hosting ücretinin nasıl ödendiği, ayrılık durumunda sitenin nasıl başka bir sunucuya taşınacağı ve yedeklerin kimde bulunduğu sözleşmede yazılı olmalıdır. Ayrıca sunucunun hız ve güvenlik düzeyi, sitenin arama performansını etkiler; ölçütler için Core Web Vitals rehberine bakabilirsiniz.
Kaynak kod: sitenin içi
Kaynak kod, sitenin nasıl çalıştığını tanımlayan dosyalar bütünüdür. Hazır bir sistem (örneğin bir içerik yönetim sistemi) kullanılıyorsa içerik ve ayarlar veritabanında, tema ve eklentiler dosyalarda bulunur. Özel yazılım geliştirilmişse kaynak kod ajansın emeğinin ürünüdür ve teslim koşulları sözleşmeyle belirlenir. Kaynak kodun teslim edilip edilmeyeceği, teslim edilecekse hangi aşamada (proje sonunda mı, ödeme tamamlandıktan sonra mı), hangi biçimde ve hangi kullanım hakkıyla verileceği net olmalıdır. Kaynak kodun teslim edilmediği durumlarda siteyi başka bir ekibin devralması ve geliştirmesi zorlaşır. Platform ve kod kararının sonuçlarını WordPress mi özel yazılım mı rehberinde değerlendirdik.
Analitik ve arama hesapları
Google Analytics, Google Search Console, Google İşletme Profili ve reklam hesapları da birer varlıktır. Bu hesaplarda biriken geçmiş veri, SEO ve reklam çalışmalarının dayanağıdır. Hesaplar ajansın kendi hesabında açılırsa ayrılık durumunda geçmiş veriye erişimi kaybedebilirsiniz. En doğrusu hesapları kendi Google hesabınızla açmak ve ajansa yetki vermektir. Bu konu SEO ajansı değerlendirmesinde de önemlidir; ayrıntı için SEO ajansı seçimi rehberimize bakabilirsiniz.
Lisans ve içerik hakları
Siteye konan görseller, fontlar, eklentiler ve temalar lisanslıdır. Bu lisansların kimin adına alındığı, yenileme ücretinin kimin sorumluluğunda olduğu ve ajans ayrıldığında lisansın devam edip etmeyeceği önemlidir. Özellikle ücretli eklenti ve fontlarda lisans devri mümkün olmayabilir. İçerik hakları açısından da metin, görsel ve tasarım ögelerinin kullanım hakkı sözleşmede belirtilmelidir. Fikri mülkiyetin kimde kaldığını netleştirmek, ileride yaşanabilecek anlaşmazlıkları önler.
Sözleşmede neler yazılı olmalı?
- Alan adının kayıt sahibi ve yönetici bilgileri
- Hosting hesabının sahibi, ücreti ve devir şartları
- Kaynak kodun teslim koşulları, zamanı ve lisansı
- Analitik, arama ve reklam hesaplarının sahipliği
- Kullanılan lisanslı yazılım, eklenti ve fontların listesi
- Yedekleme sorumluluğu ve sıklığı
- Ajanstan ayrılma durumunda devir süreci ve süresi
Ajansla çalışırken sormanız gerekenler
Teklif aşamasında şu soruları sormanızı öneririz: Alan adı kimin adına kaydedilecek? Hosting hesabı kimde olacak ve ayrılırsam site nasıl taşınacak? Kaynak kod teslim ediliyor mu, hangi koşullarla? Hangi hesaplara kimin erişimi olacak? Bu soruların yanıtı net değilse ya da kaçamak veriliyorsa, ileride sorun yaşanabileceğine dair bir işarettir. Ajans seçerken sorulacak diğer soruları 12 soruluk kontrol listesinde topladık.
Ayrılık planı hazırlamak
İyi bir sözleşme, ilişkinin sorunsuz yürüdüğü dönemde bile ayrılık planını içerir. Böylece iki taraf da ilişki bittiğinde ne olacağını bilir. Yedeklerin düzenli alınması ve sizinle paylaşılması, site dosyalarının ve veritabanının bir kopyasının sizde bulunması, hesap devrinin belirli bir süre içinde tamamlanması bu planın parçalarıdır. Kendi kopyanızı almak ve saklamak, olası bir sorunda size zaman kazandırır.
Sonuç
Alan adı, hosting ve kaynak kod, bir web sitesinin üç temel varlığıdır ve üçünün de sahipliği baştan net olmalıdır. Bu konuyu sözleşmede yazılı hâle getirmek, ajansla olan ilişkinizi sağlıklı tutar ve ilerideki sürprizleri önler. Projenizin kapsamını ve çalışma koşullarını konuşmak isterseniz iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
